برای پروراندن یک هسته ،بایدخصوصیات آن هسته را بشناسیم.بدانیم که آن هسته،درچه موقعیتی،قابل پرورش است؟ درچه فصلی کاشته می شود؟ درچه نوع خاکی- خوب –رشد می کند؟ چه مقدارآب،می خواهد؟ چه وقت،بایدآب را ازآن،قطع کرد؟ چه نوع کودی،لازم دارد؟ چه آفتهایی،ممکن است به آن،ضرربرساند؟ چه نوع سمّی یاچه روشی می تواند آفتهایش را دفع کند؟ و...؟ باید همۀ اینها را بدانیم؛تا مطمئن شویم که می توانیم آن هسته را پرورش دهیم،و- به طورصحیح وکامل- ازآن،بهره ببریم.
ما،می خواهیم که زندگی انسان،روی کرۀ زمین،زندگی درست وسالمی باشد؛استعدادهایش ضایع نشود،ونعمتهای فراوانی را که دراختیاردارد،ضایع نگرداند،وازآنها درست استفاده کند. برای محقق شدن این هدف عالی چه باید کرد؟
فقط درصورتی می توان راه صحیح بهره برداری ازتمام تواناییهای انسان،وامکاناتی را که درزمین دراختیاردارد،پیدا کرد،که:انسان ومحیط زندگیش را- محیطی که درآن رشد می کند وازامکانات آن،بهره می برد- بشناسیم.مانند همان نمونۀ ساده که گفتیم.این مطلب،روشن است که بالأخره پس ازشناختن یک هسته،ودانستن مسایل مربوط به پرورشش،می توان برنامه وروش ویژۀ پرورش آن راتهیّه کرد.
آیااین کار،درموردانسان هم،ممکن است؟
درپاسخ،بایدگفت:نه؛این کارممکن نیست.نمی توان انسان را آنچنان کامل شناخت که تهیّۀ برنامۀ فراگیروهمه جانبه مورد لزوم،برای پرورش اورا،ممکن سازد وما،هراندازه که پیشرفته ترمی شویم،ومعلومات ومحدوده نفوذ وتسلطمان گسترده ترمی شود،به همان اندازه،زندگیمان هم،پیچیدگی بیشتری می یابد؛روانمان پیچیده ترمی گردد؛ودرنتیجه:برنامه ریزی برای پرورش ما،مشکلترمیشود.آنچه درمورد یک هسته،برای ما مقدوراست،درمورد انسان هرگز برایمان مقدورنیست.تهیّۀ یک برنامه همه جانبه- به طوری که انسان،درست پرورش شود،وازوجود خود واستعدادهایش درست بهره برداری کند،وازنعمتهایی که دراختیاراو،نهاده شده،درست استفاده کند-،فقط ازطرف کسی ممکن است که- به طورکامل وازتمامی ابعاد- انسان،ونحوه پیوند اورا با محیطش بشناسد.
آیا می شود برای پروراندن آن هسته- که مثال زدیم- خود آن هسته،برنامه ریزی کند؟... ودرنمونه کاملترازهسته،مثلاً: یک حیوان؟ آیا می شود حیوانی،یا چیزی درحدود یک حیوان،برای خودش برنامه تهیّۀ کند؟!روشن است که:نه!
انسان هم،مانند همان هسته است که برای پرورشش،برنامه لازم است.انسان- خودش- نمی تواند این برنامه را تهیّۀ کند.همانگونه که آن هسته،نمی تواند برای خودش،برنامه تهیّۀ کند.کسی که برای موجودی،برنامه ریزی می کند،باید رازها واسراروجود،وخصوصیّات وویژگیهای آن موجود را- به تمامی- بشناسد.ودستیابی به چنین شناختی- هیچگاه- برای انسان- مقدورنیست




